وضعیت در سوریه بسیار تغییر پیدا کرده. در حالی که قریب به هفت سال از جنگ سوریه میگذرد، نیم میلیون نفر کشته شدهاند و خسارتهای مالی به ربع میلیارد دلار رسیده. از منظر جغرافیایی، در حالی که تقریبا رژیم بر خاک سوریه کنترل دارد، اما بخش زیادی از سوریه به سنگهای انباشتهشده تبدیل شده است.
رژیم تقریبا از منظر جغرافیایی بر خاک سوریه وقوف دارد و کردها از این جهت در جایگاه دوم قرار دارند.
«دیدهبان حقوق بشر در سوریه» گزارش داده که نقشهی بهروزشدهی جغرافیایی سوریه تا «12 نوامبر 2018» نحوهی چینش و تسلط نیروهای نظامی مختلف بر این کشور را نشان میدهد. از طریق نگاهی سریع به نقشه به این نتیجه میرسیم که نظام اکثر مناطق کشور را در دست دارد. زبان اعداد دیجیتال تخصصیتر نشان میدهد که تسلط نظام سوریه به همراه متحدان خود (روسیه، ایران، حزبالله) بر خاک سوریه تا پایان سال 2015 که 22 درصد بوده به 53 درصد و 100 هزار کیلومتر مربع، افزایش پیدا کرده است. اما تلسط کردها بر خاک سوریه که پس از رژیم در جایگاه دوم قرار دارند و آمریکاییها آنها را «دوست برتر» خود در سوریه میدانند، حاکی از این است که کردها بر 28 درصد خاک سوریه بالغ بر مساحتی 50 هزار کیلومتر مربع است. در جایگاه سوم، گروههای معارضان قرار دارند که آنها هم بر 13 درصد خاک سوریه یعنی بر 25 هزار کیلومتر مربع احاطه دارند که البته از آن 1.2 درصد شامل «سپاه فرات» میشود که آنها را ترکیه رهبری میکند.
در جایگاه چهارم و آخر، دولت اسلامی عراق و شام (داعش) قرار دارد که در اواسط سال 2015 نیمی از خاک سوریه را تصرف کرده بود ولی هماکنون صرفا 5.8 درصد خاک سوریه را در دست دارد، تقریبا 10 هزار کیلومتر مربع. لازم به ذکر است گفته شود که تنها کردها و گروههای معارضان بودند که توانستند مراکز دوم و سوم خود را در تسلط بر خاک سوریه، برای مدت طولانی حفظ کنند.. اما وضعیت برای داعش بسیار فرق کرده. داعش به دلیل از دست دادن بخش عظیمی از مناطق تحت سلطه خود، جایگاه خود را که اول بود با رژیم سوریه تغییر داده و به آخر جدول سقوط کرده است.
دو میلیون نفر زخمی، دو میلیون و هشتصد هزار نفر معلول دائمی و بالغ بر نیممیلیون نفر کشته؛ سهم رژیم بیش از 80 درصد از کشتار قربانیان غیرنظامی است.
از زمان آغاز «خیزش مردم سوریه» از «مارس 2011» تا اواسط «جولای 2017» و تبدیل آن به «جنگ داخلی»، نیم میلیون نفر کشته شدهاند. در همین راستا و براساس آخرین آماری که دیدهبان حقوق بشر در سوریه اعلام کرده آمار کشتهشدگانی که ثبت شده 475 هزار نفر است.
آمار قربانیان غیرنظامی در بین کشتهشدگان از هر گروه نظامی دیگری با «100 هزار نفر کشته» بیشتر است. به نظر میرسد که تسلط نظام سوریه بر غالب مناطق جغرافیایی، صرفا تنها به ضرر معارضان نبود بلکه شامل اجساد دهها از غیرنظامیان هم میشود. رژیم سوریه، بیشترین آمار کشتار از نظر تعداد غیرنظامیان را که بیش از 80 درصد است، تصاحب کرده است.
12 میلیون مهاجر و 210 هزار نفر زندانی!
براساس آخرین آماری که «دیدهبان حقوق بشر در سوریه» منتشر کرده، رژیم سوریه «210 هزار نفر» را بازداشت کرده که «15 هزار نفر» از آنها غیرنظامیان هستند. بخشی از زندانیان زیرشکنجه کشته شدهاند و یا اینکه رژیم سوریه والدین آنها را مجبور کرده اعتراف و امضا کنند که فرزندانشان توسط معارضان به قتل رسیدند.
همچنین شرایط جنگ در سوریه باعث شده که «12 میلیون» شهروند سوری خانههای خود را ترک کنند. از این تعداد، «هفت میلیون نفر» به مناطق امن داخل سوریه پناه بردهاند و «پنج میلیون» به کشورهای مجاور سوریه یا اروپا مهاجرت کردند. به گفته «کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد»، تعداد پناهندگان سوری که از سال «2011» تا «نوامبر 2017» به کشورهای مجاور رفتهاند «پنج میلیون و سیصد هزار نفر» بوده است. ترکیه با «3 میلیون و سیصد هزار نفر» بیشترین تعداد مهاجر را از بین کشورهای منطقه داراست. اما اروپا، «987 هزار مهاجر» را دریافت کرده است که بیشترین تعداد مهاجر از بین کشورهای اروپایی را آلمان با «515 هزار نفر» در اختیار دارد.
اقتصاد سوریه به دلیل جنگ متحمل خسارتی 226 میلیارد دلاری شده است.
علیرغم ضررهای انسانی سنگین که قابل ارزشگذاری نیستند، اقتصاد سوریه متحمل ضرر ربع ملیارد دلاری (226 میلیارد دلار) شده است. براساس گزارش «بانک جهانی» 60 درصد از مردم سوریه به دلیل جنگ در «فقر شدید» به سر میبرند. همچنین 75 درصد از سوریها بدون شغل، آموزش یا تحصیل هستند.
در این گزارش آمده که بیش از نیم میلیون سوری هر ساله شغل خود را در بین سالهای «2010 تا 2015» از دست دادهاند. همچنین ساختمانهای سوریه، که شامل واحدهای مسکونی و بیمارستانها میشوند به شدت آسیب دیدهاند. بر این اساس 27 درصد از مراکز درمانی به صورت کلی تخریب یا به صورت جزئی صدمه دیدهاند.
در انتهای این مقاله اگرچه این آمار و ارقام تکاندهنده به نظر میرسند اما در صورتی که سال جاری جنگ به پایان نرسد، تخمینهای پیشرو سنگینتر خواهند بود. بر اساس یک مطالعهای که توسط عمار یوسف، محقق اقتصادی در اوایل سال جاری انجام شده زیانهای اقتصادی جنگ سوریه، بیش از یک تریلیون دلار بوده است. در این مطالعه همچنین خاطرنشان شده که67 درصد از «ظرفیت صنعتی» سوریه به طور کامل تخریب شده است.
منبع